Thursday, February 14, 2019

Τι μας σώζει; Μόνον η μετάνοια. Αλλοίμονον εις όσους δεν μετανοούν... ( Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης )

Πόσο ζημιά μας προκαλούν οι αμαρτίες μας; Ο Άγιος Νικόδημος λέγει για τας βλάβες των αμαρτιών: «Σκέψου πως οι αμαρτίες αυτές σου προξένησαν την αιώνια κόλαση, το άσβεστο εκείνο πυρ, τον βρυγμό των οδόντων, τον σκώληκα τον ακοίμητο, τον βασανισμό όλων των αισθήσεων του σώματος, και όλων των δυνάμεων της ψυχής σου, η οποία θα έχη πάντοτε μαζί της αυτό που μισεί και δεν θα έχη ποτέ αυτό που επιθυμεί. Τι μας σώζει; Μόνον η μετάνοια.

Γι’ αυτό, συνεχίζει, γνώριζε ότι η μετάνοια, κατά τον θείο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, είναι μία επαναστροφή από τον διάβολο προς τον Θεό, η οποία γίνεται με πόνο και άσκηση. Είσαι υποχρεωμένος, δηλαδή, να αφήσης τον διάβολο και τα έργα του και να ξαναγυρίσης στον Θεό και στην κατά Θεό ζωή». Δηλαδή να μετανοήσουμε και να εξομολογηθούμε. Διαφορετικά «ουαί ημίν τοις αμαρτωλοίς».

Ανεφέρεται στον Συναξαριστή (28 Απριλίου) ότι στην πόλη Καρθαγένη της Αφρικής, κάποιος στρατιώτης του Βασιλέως έπεσε σε σαρκικό αμάρτημα με την γυναίκα του γεωργού του.

Μετά από την αμαρτία αρρώστησε βαρειά και σε λίγο πέθανε και ετάφη.

Τρεις ημέρες μετά την ταφή του άρχισε να φωνάζη εκ του τάφου και να λέγη «Ελεήστε με». Έτσι άνοιξαν τον τάφο και τον βρήκαν ζωντανό, αλλά δεν μπορούσε να ομιλήση.

Ο Πατριάρχης Θαλάσσιος της Αφρικής προσπαθούσε να τον παρηγορήση και να τον συνεφέρη από αυτό το γεγονός, που ζούσε. Μετά τρεις μέρες συνήλθε και άρχισε να διηγήται τα εξής:

«Όταν η ψυχή μου εκπρόκειτο να βγη από το σώμα μου, είδα μερικούς μαύρους και φοβερούς στην όψη, να ορμούν εναντίον μου και να με πολεμούν. Μετά είδα δύο νέους ωραιότατους, οι οποίοι ήλθαν και χάρηκε η ψυχή μου, και με ανέβασαν στον ουρανό.

Περνώντας τα τελώνια των μαύρων δαιμόνων στον αέρα, εξέταζαν κάθε αμαρτία, άλλο το ψέμμα, άλλο το φθόνο, άλλο την πλεονεξία κ.λπ. Σε αυτές τις αμαρτίες οι νέοι εκείνοι ανέφεραν τις αρετές όσες έπραξα.

Όταν φθάσαμε κοντά στην πύλη του ουρανού, συναντήσαμε το τελώνιο τοις μοιχείας, το οποίο παρουσίασε την προηγούμενη αμαρτία που έκανα. Έτσι νίκησαν οι ακάθαρτοι δαίμονες και με κατέβασαν στα σκοτεινότατα βάθη της κολάσεως, όπου βρισκόντουσαν οι ψυχές των αμαρτωλών, των οποίων την οδύνη που δοκιμάζουν εκεί, δεν μπορεί να διηγηθή γλώσσα ανθρώπου.

Αφού λοιπόν με κατέβασαν εκεί, εγώ θρηνούσα και έκλαιγα. Όμως πάλι φάνηκαν οι δύο εκείνοι νέοι, και εγώ κλαίγοντας τους είπα.

«Ελεήστε με και δώστε μου καιρό να μετανοήσω». Τότε εκείνοι είπαν, ο ένας στον άλλον.

«Συμφωνείς με αυτόν, ότι πρόκειται να μετανοήση όπως λέγει;».

Ο άλλος απάντησε:

«Ναι συμφωνώ».

Ανέβασαν λοιπόν την ψυχή μου και την έβαλαν στον τάφο. Εκεί μόλις είδα το σώμα μου, σαν βούρκο και λάσπη, δεν ήθελα να μπω μέσα.

Οι δύο νέοι μου είπαν:

«Είναι αδύνατον να μετανοήσης με άλλο τρόπο, αν δεν μπης μέσα στο σώμα σου, και εάν με αυτό δεν αγωνισθής να μετανοήσης, επειδή με αυτό έκανες την αμαρτία».

«Μπήκα λοιπόν μέσα στο σώμα μου και αφού αυτό ενεψυχώθη και ζωντάνευσε, άρχισα να φωνάζω».

Όλοι όσοι άκουσαν το «ελεήστε με» και την φρικτή αυτή διήγηση, φοβήθηκαν και έκλαιγε ο κάθε ένας τις δικές του αμαρτίες. Όταν τον είδαν εξαντλημένο και γεμάτο δάκρυα τον παρακαλούσαν να φάγη κάτι. Εκείνος όμως δεν δέχθηκε τίποτα. Κατόπιν τους άφησε και πήγαινε στις εκκλησίες και πέφτοντας κάτω στην γη, φώναζε με δυνατή φωνή γεμάτος δάκρυα «Αλλοίμονον, αλλοίμονον σε εκείνους, που αμαρτάνουν και δεν μετανοούν. Ω ποία φοβερή κόλαση και αυστηρή κρίση τους περιμένει». Έτσι πέρασε σαράντα ημέρες νηστεύοντας, αγρυπνώντας και κηρύττοντας, επιστρέφοντας πολλούς αμαρτωλούς στην μετάνοια.

Τέλος εκοιμήθη εν Κυρίω, προγνωρίσας τον θάνατό του πριν δώδεκα ημέρες.

Ένας νηπτικός πατέρας, ο Άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός γράφει: «Γιατί ψυχή μου αμελείς τον εαυτόν σου; Γιατί δεν ντρέπεσαι να αμαρτάνης ενώπιον του Θεού και των αγγέλων του, όπως ντρέπεσαι μπροστά στους ανθρώπους; Αλλοίμονό μου, γνωρίζω την κόλαση και δεν θέλω να μετανοήσω. Αγαπώ την ουράνια Βασιλεία και αρετή δεν έχω αποκτήσει. Πιστεύω στον Θεό, αλλά παρακούω συνέχεια τις εντολές του. Μισώ τον διάβολο, αλλά δεν σταματώ να πράττω αυτά που αρέσουν σ’ εκείνον. Όταν προσεύχωμαι, αμελώ και είμαι σαν αναίσθητος. Όταν νηστεύω, υπερηφανεύομαι και κατακρίνομαι περισσότερο. Όταν αγρυπνήσω, νομίζω πως κάτι κάνω, για να μη μου γίνη χρήσιμη η αγρυπνία.

Που είναι η ολοκληρωτική μετάνοια, η οποία μας κάνει να είμαστε μακριά από κάθε κακό έργο και λόγο πονηρό; Αν μετανοούσα σαν τον Άσωτο, θα δεχόταν την επιστροφή μου ο φιλόστοργος Πατέρας. Κι αν είχα ευγνωμοσύνη σαν τον τελώνη και κατέκρινα μόνο τον εαυτόν μου και κανένα άλλο, θα έπαιρνα και εγώ την άφεση των αμαρτιών από τον Θεό.».

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης 

Sunday, February 10, 2019

Ο Θεός έχει αξιοπρέπεια και σε αφήνει να κάνεις τη ζωή σου ( Ιεροκήρυκας Δημήτρης Παναγόπουλος )


«Αν δεν αραίωσες τις φιλίες σου, αν δεν σε εγκατέλειψαν οι φίλοι σου, αν δεν άρχισαν οι άλλοι να σε ειρωνεύονται, τότε να ξέρεις ότι δεν έκανες βήμα στον Χριστιανισμό.
Γιατί ο Χριστός γεννάται στην καρδιά εκείνου του ανθρώπου, όπου έχουν πεθάνει όλοι οι άλλοι θεοί μέσα του (ο θεός της μόδας, ο θεός της σαρκός, ο θεός του εγωισμού).
Ο Θεός έχει αξιοπρέπεια και σε αφήνει να κάνεις τη ζωή σου, αν νομίζεις ότι η παρουσία Του μέσα σου είναι αποπνικτική.
Μόνο αν Του ζητήσεις να έρθει, με όλη σου την καρδιά, αποβάλλοντας πρώτα τα σκουπίδια που έχεις μέσα σου, θα έρθει μέσα στην καρδιά σου...»


Ιεροκήρυκας Δημήτρης Παναγόπουλος

Sunday, February 3, 2019

Φώναζε διαρκῶς τήν εὐχή μέ βία,μέ τό ζόρι, μέ πόνο πολύ. «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με». Καί πάλι καί πολλές φορές ( Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής )

  Λοιπόν βιάσου. Λέγε διαρκώς την ευχή. Να μη σταματά καθόλου το στόμα. 
Έτσι θα την συνηθίσεις μέσα σου και κατόπιν θα την παραλάβει ο νους. Μη ξεθαρρεύεις στους λογισμούς, διότι γίνεσαι μαλθακός και μολύνεσαι.
«Ευχή, βία φύσεως διηνεκής», και θα δεις πόση Χάρη θα λάβεις...

Η ζωή του ανθρώπου, παιδί μου, είναι θλίψη, διότι είναι στην εξορία. Μη ζητείς τελεία ανάπαυση. Ο Χριστός μας σήκωσε το σταυρό, και μείς θα σηκώσουμε. Όλες τις θλίψεις εάν τις απομένουμε, βρίσκομε Χάρη παρά Κυρίου. Γι’ αυτό μας αφήνει ο Κύριος να πειραζόμαστε, για να δοκιμάζει το ζήλο και την αγάπη που έχουμε προς αυτόν. Γι’ αυτό χρειάζεται υπομονή. Χωρίς υπομονή δεν γίνεται ο άνθρωπος πρακτικός, δεν μαθαίνει τα πνευματικά, δεν φθάνει σε μέτρα αρετής και τελειώσεως.
Αγάπα τον Ιησού και λέγε αδιάλειπτα την ευχή και αυτή θα σε φωτίζει στο δρόμο του.
Πρόσεχε να μην κατακρίνεις. Διότι από αυτό παραχωρεί ο Θεός και φεύγει η Χάρη και σε αφήνει ο Κύριος να πέφτεις, να ταπεινώνεσαι, να βλέπεις τα δικά σου σφάλματα. Αλλ’ όταν υποχωρεί η Χάρη για να δοκιμαστεί ο άνθρωπος, τότε γίνονται όλα σαρκικά και πέφτει η ψυχή. Συ όμως τότε μη χάνεις την προθυμία σου, άλλα φώναζε διαρκώς την ευχή με βία, με το ζόρι, με πόνο πολύ. «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Και πάλι και πολλές φορές, το ίδιο συνεχώς. Και σαν να ατενίζεις νοερά τον Χριστό να του λέγεις• «…Δόξα σοι, δόξα σοι, ο Θεός μου». Και υπομένοντας, πάλι θα έλθει η Χάρη, πάλι η χαρά. Όμως και πάλι ο πειρασμός και η λύπη, η ταραχή και τα νεύρα. Αλλά και πάλιν αγώνας, νίκη, ευχαριστία. Και αυτό γίνεται μέχρις ότου σιγά-σιγά καθαρίζεσαι από τα πάθη και γίνεσαι πνευματικός…
Η άσκηση, παιδί μου, θέλει στερήσεις. 
Θέλει αγώνα και κόπο πολύ. 
Θέλει να φωνάζεις μέρα και νύκτα στον Χριστό. Θέλει υπομονή σε όλους τους πειρασμούς και τις θλίψεις. 
Θέλει να πνίξεις θυμό και επιθυμία.
Θα κουρασθείς πολύ, μέχρι να καταλάβεις ότι προσευχή χωρίς προσοχή και νήψη είναι χάσιμο χρόνου· κόπος χωρίς πληρωμή. Πρέπει σε όλες τις αισθήσεις μέσα έξω να βάλεις άγρυπνο φύλακα την προσοχή διότι χωρίς αυτήν ο νους και οι δυνάμεις της ψυχής διαχέονται στα μάταια και συνήθη, σαν το άχρηστο νερό που τρέχει στους δρόμους. Ποτέ κανένας δεν βρήκε προσευχή χωρίς προσοχή και νήψη. Κανένας ποτέ δεν αξιώθηκε να ανεβεί προς τα άνω χωρίς πρώτα να καταφρονήσει τα κάτω. 

(«Έκφρασις Μοναχικής εμπειρίας», εκδ, Ι.Μ.Φιλοθέου, Άγ. Όρος-αποσπάσματα σε νεοελληνική απόδοση)

Thursday, January 31, 2019

ΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.ΔΙΗΓΗΜΑ ( ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ).

Ευτυχής είναι ο Χριστιανός εκείνος, ο οποίος διαβάζει με αγάπη και ευλάβεια τους χαιρετισμούς της Υπεραγίας Θεοτόκου κάθε ημέρα.

Αυτός και στην παρούσα ζωή και στην μέλλουσα αιώνια θα είναι υπό την προστασία της Υπεραγίας Δεσποίνης Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας και θα κληρονομήση τα αιώνια αγαθά, τα οποία ετοίμασε προ καταβολής κόσμου ο Θεός για αυτούς που Τον αγαπούν.

Η ίδια η Μητέρα του Κυρίου εμφανισθείσα πολλές φορές σε πολλούς Αγίους είπε: «Επειδή μου αρέσουν υπερβολικά οι ωραίοι ύμνοι των 24 Οίκων, θα αγαπώ, θα προστατεύω, θα σκέπω και θα φυλάττω από κάθε κακό τον Χριστιανό εκείνο, που θα με χαιρετίζη μία φορά την ημέρα με τους ύμνους τούτους και θα ζη κατά τον νόμο του Θεού».

Και για να δήτε πόσο αλήθεια είναι αυτό, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός αναφέρει ένα μόνο παράδειγμα, από τα τόσο πολλά που υπάρχουν για ένα που συνήθιζε κάθε ημέρα να λέγη τους Χαιρετισμούς.

Λέγει λοιπόν: «Να έχετε ευλάβειαν εις όλους τους Αγίους της Εκκλησίας και περισσότερον εις την Δέσποιναν Μαρίαν, διότι όλοι οι Άγιοι είνε δούλοι του Χριστού, η δε Θεοτόκος είνε Βασίλισσα του ουρανού και της γης, η οποία παρακαλεί τον εύσπλαγχνον Χριστόν δια τας αμαρτίας μας. Δια τούτο πρέπει και ημείς να τιμώμεν την Δέσποινάν μας με νηστείας και ελεημοσύνας.

Ένας άνθρωπος ονομαζόμενος Ιωάννης ενικήθη και έγινε κλέπτης, έγινε και καπετάνιος εις 100 κλέπτας· αλλά είχε πολλήν ευλάβειαν εις την Θεοτόκον και κάθε πρωΐ και εσπέρας έλεγε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας. Θέλων ο πανάγαθος Θεός να τον σώση δια την ευλάβειαν οπού είχεν εις την Θεοτόκον, έστειλεν ένα άγιον ασκητήν, τον οποίον άμα είδον οι κλέπται τον έπιασαν. Τους λέγει ο ασκητής: Σας παρακαλώ, να με υπάγετε εις τον καπετάνιον σας, διότι έχω να σας ειπώ λόγον δια το καλόν σας. Τον υπήγαν εις τον καπετάνιον και του λέγει: Κράξε μου όλα τα παλληκάρια να έλθουν να σας ειπώ ένα λόγον. Τους κράζει ο καπετάνιος και ήλθαν. Λέγει ο ασκητής: Δεν έχεις άλλον; Έχω, λέγει, ένα μάγειρον. Λέγει ο ασκητής: Κράξε τον να έλθη. Και άμα ήλθε, δεν ηδύνατο να ιδή τον ασκητήν ο μάγειρος, αλλ᾽ εγύριζε το πρόσωπόν του εις άλλο μέρος. Τότε λέγει ο ασκητής εις τον μάγειρον: Εις το όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού σε προστάζω να με ειπής ποίος είσαι και ποίος σε έστειλε και τι κάμνεις εδώ που κάθεσαι; Απεκρίθη ο μάγειρας και λέγει:

Εγώ είμαι ψεύστης και πάντοτε το ψεύδος λαλώ· αλλά τώρα, επειδή με έδεσες με το όνομα του Χριστού, δεν ημπορώ παρά να ειπώ την αλήθειαν. Εγώ λοιπόν είμαι διάβολος, και με έστειλεν ο μεγαλύτερός μου να δουλεύω τούτον τον καπετάνιον και να τον φυλάγω να τον ευρώ καμμίαν ημέραν οπού να μη διαβάζη τους Χαιρετισμούς της Παν­­αγίας, να τον βάλω εις την κόλασιν. Και έχω τώρα 14 χρόνους οπού τον φυλάγω, και δεν εύρον καμμίαν ημέραν οπού να μη διαβάζη το «Άγγελος πρωτοστάτης». Τότε λέγει ο ασκητής: Σε προστάζω εις το όνομα της Αγίας Τριάδος να γίνης άφαντος και πλέον να μη πειράξης τους χριστιανούς. Και ευθύς έγινεν άφαντος ο διάβολος ωσάν καπνός».

Επίσης στο βιβλιαράκι των Χαιρετισμών των εκδόσεων του «Ο.Τ.» στον πρόλογο γράφει ο π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος †.

«Την μεγάλην Τεσσαρακοστήν, κάθε Παρασκευή βράδυ, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί κατακλύζουν τους Ι. Ναούς, για ν᾽ ακούσουν τους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου. Εκεί μέσα στο ιερό περιβάλλον, στη κατάνυξι, στο λιβάνι που μοσχοβολά δονούνται οι ψυχές και αντιλαλούνε οι θόλοι των τρούλλων από τις υπέροχες του Ακαθίστου Ύμνου ψαλμωδίες και τα ασύγκριτα «ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ ΣΤΡΑΤΗΓΩ ΤΑ ΝΙΚΗΤΗΡΙΑ» και τα «ΧΑΙΡΕ ΝΥΜΦΗ ΑΝΥΜΦΕΥΤΕ».

Η Ακολουθία των Χαιρετισμών καθιερώθηκε και επαναλαμβάνεται συνεχώς από το 626 μ.Χ. Από τότε που η Κωνσταντινούπολις βρέθηκε σε μεγάλο κίνδυνο και σώθηκε με τη βοήθεια της Παναγίας. Ο Στρατός του Βυζαντίου με τον αυτοκράτορα Ηράκλειο έλειπε. Πολεμούσαν στα βάθη της Ασίας εναντίον άλλων εχθρών, των Περσών, που είχανε πάρει τον Τίμιον Σταυρόν από τα Ιεροσόλυμα. Στην Πόλι μείνανε μόνον τα γυναικόπαιδα και οι Κληρικοί. Σ᾽ αυτή τη στιγμή κατέφθασαν από Βορρά οι βάρβαροι Άβαροι και πολιόρκησαν την Πόλι από ξηράς και από θαλάσσης με πολυάριθμον στρατόν και άφθονα πλοία.

Ο Χαγάνος, ο αρχηγός τους, παρήγγειλε στους πολιορκημένους ότι δεν θα γλυτώσουν, παρά μόνον αν γίνουν πουλιά και πετάξουν από τον ουρανόν η γίνουν ψάρια και φύγουν κάτω από την θάλασσα. Και όμως σώθηκε η Πόλις με τη δύναμι της Παναγίας.

Στην κρίσιμη αυτή στιγμή ο Πατριάρχης Σέργιος μαζί με τους μοναχούς και την ολίγη φρουρά ανέλαβε την υπεράσπιση της Πόλεως. Προς τούτο κατέφυγαν στην Παναγία και με δάκρυα ζήτησαν την προστασία Της. Και η Παν­αγία τους έσωσε θαυματουργικώς. Διότι έπεσε θανατηφόρος επιδημία στο στρατόπεδο των εχθρών και το απεδεκάτισε. Θαλασσοταραχή πρωτοφανής ενέσκηψε και τους συνέτριψε τα πλοία στον Κεράτιο Κόλπο! Έπειτα από αυτά ο πριν υπερήφανος Χαγάνος μάζεψε τα υπολείμματα του στρατού του, έλυσε την πολιορκία και έφυγε άπρακτος και ντροπιασμένος.

Από την μεγάλη τους τότε ευγνωμοσύνη οι κάτοικοι της Βασιλευούσης πήγαν στον Ι. Ναό της Παν­αγίας των Βλαχερνών και έψαλαν τον Ακάθιστο, τον οποίον συνέθεσε ο Πατριάρχης Σέργιος».
 
http://xristospanagia5.emyspot.com/pages/--11/-.html

Sunday, January 27, 2019

Ο Ερημίτης και η γεμάτη κούπα...



Ένας πολυάσχολος άνθρωπος του καιρού μας, αποφάσισε κάποτε να επισκεφθεί έναν σοφό ερημίτη. Ήθελε να ηρεμήσει λίγο από το άγχος που τον βασάνιζε. Και να ζητήσει τις συμβουλές του γέροντα. Τον συνάντησε σε μια φτωχική καλύβα.

- Καλημέρα, είπε χαιρετώντας τον ερημίτη. Ξέρετε, έκανα πολύ δρόμο για να έλθω εδώ...

- Κάθισε, τον διέκοψε ο γέροντας. Άσε με να σου βάλω λίγο τσάι .

- Έχω περάσει πολλά χρόνια σπουδάζοντας σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού..., άρχισε να αυτοσυστήνεται ο επισκέπτης.

- Ας πιούμε πρώτα λίγο τσάι, επέμεινε ο γέροντας.

- Τώρα διευθύνω μια μεγάλη επιχείρηση..., συνέχισε να περιαυτολογεί ο ξένος.

- Πιστεύω ότι το τσάι θα σας αρέσει πολύ, είπε ο ερημίτης συνεχίζοντας να γεμίζει την κούπα του επισκέπτη του.

- Μα εσείς την ξεχειλίσατε, πάτερ· το τσάι χύνεται απ’ έξω! παρατήρησε ενοχλημένος ο ξένος.

- Κι εσύ μοιάζεις μ’ αυτήν την ξεχειλισμένη κούπα ! απάντησε τότε ο σοφός γέροντας. Αν δεν αδειάσεις έστω λίγα από αυτά που κουβαλάς, πώς θα αφήσεις να στάξει μέσα σου κάτι από τα λίγα πράγματα πού ξέρω.

Wednesday, January 23, 2019

Πρέπει να ελέγχουμε ο ένας τον άλλον, όταν βλέπουμε κάποια σφάλματα. ( Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας )

Πρέπει να ελέγχουμε ο ένας τον άλλον, όταν βλέπουμε κάποια σφάλματα; Υπάρχει διαφορά, όταν βρίζει κανείς ή όταν ελέγχει κάποιον;

Ίσως μερικοί από σας, που διαβάζουν την Αγία Γραφή, προβληματίζονται, όταν βλέπουν πως ο Κύριος ενώ μας απαγορεύει να λέμε τον πλησίον μας «ανόητε» και «ηλίθιε», και αυτός που το κάνει, σύμφωνα με το λόγο Του, είναι ένοχος της φωτιάς της κολάσεως.
Ενώ λοιπόν λέει αυτά, ο Ίδιος πολλές φορές χρησιμοποιεί σκληρά λόγια για κάποιους ανθρώπους, όπως στην περίπτωση του αρχισυναγώγου, στον οποίον είπε· «υποκριτά».Επίσης πολλές φορές έλεγε υποκριτές τους γραμματείς και τους φαρισαίους.Αυτούς έλεγε ακόμα· «όφεις, γεννήματα εχιδνών» (Μτθ. κγ΄, 33).

Μια φορά, όταν ο Κύριος Ιησούς Χριστός ήταν στην Ιουδαία, Τον προειδοποίησαν ότι ο Ηρώδης θέλει το θάνατό του και Τον συμβούλεψαν όσο γίνεται πιο γρήγορα να φύγει από την Ιουδαία. Και τι απάντησε τότε ο Χριστός; Πολύ ήρεμα είπε το εξής· «Πορευθέντες είπατε τη αλώπεκι ταύτη· ιδού εκβάλλω δαιμόνια και ιάσεις επιτελώ σήμερον και αύριον, και τη τρίτη τελειούμαι» (Λκ, 13, 32). Αλεπού είπε τον Ηρώδη.

Μια φορά ονόμασε «Σατανά» τον μεγαλύτερο απόστολο και τον πιο αγαπητό φίλο του, τον Πέτρο· «ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· σκάνδαλόν μου ει· ότι ου φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων» (Μτ. 16, 23).

Γνωρίζετε ότι μερικές φορές ο Κύριος οργιζόταν, δύο φορές έδιωξε εμπόρους από το ναό και αναποδογύρισε τα τραπέζια των αργυραμοιβών. Επίσης γνωρίζετε πως μια φορά έφτιαξε μαστίγιο από σκοινιά και έδιωξε από το ναό αυτούς που πουλούσαν εκεί ζώα. Φοβερή ήταν μερικές φορές η οργή του Υιού του Θεού.

Τι λοιπόν μπορούμε να πούμε εμείς; Είναι δυνατόν να υπάρχει ακόμα και ίχνος αντίφασης σ’ αυτά που έκανε και που δίδασκε ο Κύριος Ιησούς Χριστός; Είναι δυνατόν να παρέβαινε ο ίδιος την εντολή που μας είχε δώσει και σύμφωνα με την οποία είναι αμαρτία να λέμε ανόητο τον πλησίον μας;
Ασφαλώς όχι. Στον Κύριο Ιησού Χριστό το «ναι» είναι «ναι» και το «όχι» – «όχι» και δεν υπάρχει καμία αντίφαση. Και ούτε μπορεί να υπάρχει στον Υιό του Θεού. Τότε πως μπορούν να εξηγηθούν αυτά τα λόγια και οι πράξεις του Χριστού που σας ανέφερα προηγουμένως;
Η εξήγηση είναι πολύ απλή, πρέπει να ξεχωρίζουμε τη λογική με την οποία το έλεγε η το έκανε ο Κύριος από τη λογική με την οποία το κάνουμε εμείς. Υπάρχει διαφορά, όταν βρίζεις κάποιον ή όταν τον ελέγχεις. Εμείς όταν λέμε στον πλησίον μας «ανόητε« ή «ηλίθιε«, τι εκφράζουμε μ’ αυτές τις λέξεις; Την περιφρόνησή μας. Τον προσβάλλουμε μ’αυτό τον τρόπο και τον βρίζουμε. Αυτό ακριβώς απαγορεύει ο Κύριος Ιησούς Χριστός με την εντολή του.

Και ποιά σημασία έχουν τέτοια σκληρά λόγια στο στόμα του Χριστού; Γιατί έλεγε σε μερικούς ανθρώπους «όφεις, γεννήματα εχιδνών» η «πορευθέντες είπατε τη αλώπεκι ταύτη»; Το έλεγε για να τους ελέγξει. Υπάρχει μεγάλη διαφορά, όταν βρίζει κανείς η όταν ελέγχει κάποιον. Ο νόμος του Θεού δεν μας επιτρέπει να προσβάλλουμε τον πλησίον μας, ενώ το να ελέγχουμε κάτι που δεν είναι σωστό μας το παραγγέλλει η ίδια η Αγία Γραφή· «μη συγκοινωνείτε τοις έργοις τοις ακάρποις του σκότους, μάλλον· δε και ελέγχετε» (Εφ. ε΄ 11).
Στις επιστολές του προς Τιμόθεον ο απόστολος Παύλος μας δίνει την εξής εντολή· «Τους αμαρτάνοντας ενώπιον πάντων έλεγχε, ίνα και οι λοιποί φόβον έχωσι» (Α΄ Τιμ. ε΄ 20). «Κήρυξον τον λόγον, επίστηθι ευκαίρως ακαίρως, έλεγξον, επιτίμησον, παρακάλεσον, εν πάση μακροθυμία και διδαχή» (Β΄ Τιμ. δ΄ 2).

Βλέπετε, το να ελέγχουμε κάτι που δεν είναι σωστό, είναι η εντολή του αποστόλου Παύλου. Όχι μόνο δεν πρέπει να έχουμε καμία συμμετοχή στα έργα του σκότους, αλλά και να τα ελέγχουμε. Δεν μας επιτρέπεται να προσπερνάμε με αδιαφορία και σιωπή την κακία και την ασέβεια, αλλά πρέπει να τα ελέγχουμε. Κάθε φορά που ο Κύριος Ιησούς Χριστός έλεγε κάποιο λόγο σκληρό, τον έλεγε, επειδή ήθελε να ελέγξει την κακία. Δεν προσέβαλλε την αξιοπρέπεια εκείνων των ανθρώπων τους οποίους ονόμαζε αλεπούδες η ακόμα και γεννήματα εχιδνών. Ήθελε μόνο να ελέγξει το ψέμα που είχαν μέσα τους, διότι η υποκρισία είναι ένα είδος ψέματος και ο πατέρας του ψεύδους είναι ο διάβολος.

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός δεν μπορούσε να μη ελέγχει το ψέμα και την υποκρισία. Πάντα τα έλεγχε και πολύ έντονα. Διότι υπάρχει οργή που είναι θεία και μία τέτοια οργή είναι εντολή του Θεού. Αυτή η οργή πρέπει να ανάβει μέσα μας κάθε φορά, όταν βλέπουμε πως προσβάλλουν ιερό και όσιο. Τέτοια οργή ανάγκασε τον μεγάλο ιεράρχη και θαυματουργό, τον άγιο Νικόλαο στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο να χαστουκίσει τον Άρειο.
Από την ίδια θεία οργή ο Κύριος Ιησούς Χριστός έφτιαξε μαστίγιο από σκοινιά και έδιωξε τους εμπόρους από το ναό. Η φλογερή του οργή έκαιγε τους ασεβείς. Υποκριτές έλεγε εκείνους που ήταν τέτοιοι στην πραγματικότητα. Ήταν ανάγκη να τους ελέγχει μπροστά στον λαό, να τους βγάλει το προσωπείο της ευλαβείας, να δείξει το πραγματικό τους πρόσωπο, για να καταλάβουν οι άλλοι πως οι άνθρωποι αυτοί είναι ψεύτες. Πολύ σωστή και δικαιολογημένη ήταν στο στόμα του Υιού του Θεού η λέξη «υποκριτά«, που Αυτός είπε για τον αρχισυνάγωγο. Το ίδιο και η ονομασία που έδωσε στους Γραμματείς και τους Φαρισαίους λέγοντάς τους όχι μόνο υποκριτές αλλά και «όφεις» και «γεννήματα εχιδνών«.

Διαβάστε το 23ο κεφάλαιο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου και θα δείτε πόση αλήθεια υπάρχει στον λόγο του Χριστού για τους Φαρισαίους, ότι πολύ δικαιολογημένα τους έδωσε αυτές τις προσωνυμίες.
Δικαιολογημένα δεν ονομάστηκε ο Ηρώδης αλεπού; Γιατί τον είπε αλεπού ο Κύριος; Τι διακρίνει την αλεπού μεταξύ των άλλων ζώων; Είναι γνωστή η πονηριά της, πως ξεγελάει και τον κυνηγό και το θύμα της. Όταν ο Κύριος Ιησούς Χριστός έλεγε τον Ηρώδη αλεπού, το έκανε για να ελέγξει την πονηριά του, την τάση του για προδοσία. Αυτό που είπε ο Κύριος για τον Ηρώδη δεν ήταν προσβολή αλλά δικαιολογημένος και σωστός έλεγχος.
Γιατί για τον απόστολο Πέτρο ο Χριστός χρησιμοποίησε την τρομερή αυτή λέξη «Σατανά»; Γιατί όταν άκουσε ο απόστολος πως ο Κύριος πρέπει να προδοθεί, να σταυρωθεί και να πεθάνει φοβερό θάνατο για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους, άρχισε να αντιλέγει προσπαθώντας να Τον πείσει να λυπηθεί τον εαυτό του.
Αυτό δεν είναι το έργο του Σατανά; Ο Σατανάς δεν προσπαθούσε να αποτρέψει την θυσία που ήθελε να προσφέρει ο Χριστός στον Γολγοθά; Με το στόμα του αποστόλου μιλούσε τότε ο ίδιος ο Σατανάς γι’αυτό και είπε ο Κύριος τον σκληρό αυτό λόγο· «ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· σκάνδαλόν μου ει· ότι ου φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων» ( Μτθ. ιΫ΄ 23).

Βλέπετε ποιά είναι η διαφορά μεταξύ ύβρεως και ελέγχου; Πρέπει να ελέγχουμε ο ένας τον άλλον, όταν βλέπουμε κάποια σφάλματα. Και οι ποιμένες της Εκκλησίας πρέπει να ελέγχουν δημοσίως τους αμαρτωλούς, σύμφωνα με την εντολή του Αποστόλου Παύλου. Και μάλλον είναι υποχρεωμένοι να το κάνουν.
 
Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας

Friday, January 18, 2019

Ο θυμός καθ’ εαυτόν είναι φυσικός. Όπως τα νεύρα στο σώμα. ( Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής )



«Ο θυμός καθ’ εαυτόν είναι φυσικός. Όπως τα νεύρα στο σώμα. Είναι και αυτός νεύρον ψυχής και οφείλει να τον μεταχειρίζεται ο καθείς εναντίον των δαιμόνων, ανθρώπων αιρετικών, και παντός κωλύοντος από την όδόν του Θεού.


Εάν δε θυμώνεις κατά των ομοψύχων αδελφών ή, εκτός εαυτού γενόμενος, χαλάς τα έργα των χειρών σου, γίνωσκε ότι κενοδοξίαν νοσείς και κάμνεις παράχρησιν του νεύρου της ψυχής.
Απαλλάττεσαι δε διά της αγάπης προς πάντας και αληθούς ταπεινώσεως.
Διά τούτο όταν σοι έλθει θυμός κλείσε το στόμα σου δυνατά και μη ομιλήσεις εις τον υβρίζοντα ή ατιμάζοντα ή ελέγχοντα ή πολυειδώς σε πειράζοντα άνευ λόγου.
Ο άνθρωπος είναι πλασμένος ήμερος και λογικός και επομένως ο θυμός δεν αρμόζει ουδέποτε εις την φύσιν του, ενώ με την αγάπην πάντοτε ευδοκιμεί και υποτάσσεται. Με το καλό και με την αγάπην μπορείς να κάμεις πολλούς να ημερέψουν και αν κανείς είναι καλοπροαίρετος, τον κάμνεις ογλήγορα να συμμορφωθεί, να γένη Άγγελος Θεού».
«Μη ζητήσεις ποτέ σου να ευρείς το δίκαιον, διότι τότε έχεις το άδικον. Αλλά μάθε να υπομένεις ανδρείως τους πειρασμούς, οιουσδήποτε και αν επιτρέψει ο Κύριος. Χωρίς πολλές δικαιολογίες να λέγεις «Ευλόγησον»! Και χωρίς να σφάλλεις να μετανοείς ότι έσφαλες. Εν επιγνώσει ψυχής και όχι απ’ έξω, δι΄ έπαινον, να λέγεις πως έσφαλες και μέσα να κατακρίνεις.
Μη ζητάς εις τις θλίψεις σου παράκληση από τους ανθρώπους, διά να παρακληθείς από τον Θεόν. Μη νομίζεις ανάπαυσιν οπόταν ομιλήσεις, εάν ζητήσεις να ευρείς το δίκαιον. Το δίκαιον είναι να υπομείνεις ανδρείως τον επερχόμενον πειρασμόν διά να βγης νικητής καν έπταισες ή δεν έπταισες. Ει δε και λέγεις «μα διατί;» μάχεσαι τον Θεόν, τον αποστείλαντα λυπηρά διά την εμπαθή σου κατάσταση».
Πηγή: Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού-διδασκαλίες,

«Έκφρασις Μοναχικής εμπειρίας»,
εκδ. Ι. Μ. Φιλοθέου -Αγ. Όρος

Sunday, January 13, 2019

Μην είσαι τοξικός αλλά φως. ( Αρχιμανδρίτης Παύλος Παπαδόπουλος )

Ξέρετε γιατί έχουν επιτυχία τα social media; Γιατί αρέσουν πολύ σε αυτούς που έχουνε μίσος, κόμπλεξ και μιζέρια στην ζωή τους και θέλουν να την διοχετεύσουν και στους άλλους.
Πάντα το κακό θέλει να αυτοπροβληθεί, να αυτοδιαφημιστεί, να μολύνει όσο πιο πολλούς μπορεί. Σχόλια και μετά σχόλια στα σχόλια και δώσ'του τα σχόλια και οι κατακρίσεις.
Γι'αυτό και σπάνια θα βρεις ανθρώπους που δεν μένουν στα κακά αυτού του κόσμου, αλλά θα δούνε το καλό· δεν θα μείνουν στο σκοτάδι αλλά θα δούνε το φως και θα παραμείνουν εκεί.
Είναι σημαντικό νομίζω να μένουμε στα καλά και αυτά να προβάλουμε. Πολλές φορές πέφτουμε στην παγίδα να πολεμούμε το κακό. Και το πολεμούμε με τόση μανία και εμμονή ώστε τελικά μολυνόμαστε και εμείς οι ίδιοι με την βρωμιά, με το σκοτάδι, με την μιζέρια.
Νομίζω ότι δεν χρειάζεται συνεχώς να μιλούμε για όλα τα κακώς κείμενα που γίνονται στον τόπο μας ή γενικότερα.
Ο άνθρωπος που είναι ερωτευμένος με κάποιον μιλά συνέχεια για τον ηγαπημένο του, δεν μιλά για αυτούς που δεν είναι ηγαπημένοι του, ή που του κάνανε κακό.

Εάν κι εμείς είμαστε άνθρωποι του Φωτός, της Αλήθειας, του Χριστού γι'αυτά θα μιλάμε. Δεν θα νικήσουμε το ψεύδος πολεμώντας το. Θα νικήσουμε το ψεύδος προβάλλοντας την Αλήθεια.
Στα social media υπάρχουν δυστυχώς πολλοί που καθημερινά ελέγχουν το κακό, ελέγχουν τα λάθη των άλλων κτλ. Δι'αυτού του τρόπου όμως δεν προβάλλεται το καλό, το ορθό, το θεάρεστο.
Μου θυμίζουν κάτι τύπους που πάνε στο γήπεδο και αντί να φωνάζουν συνθήματα υπέρ της ομάδας τους, βρίζουν την αντίπαλη ομάδα. Αυτό είναι αρρώστια πνευματική.
Δεν είναι υγιές το να ασχολούμαστε και να κοινοποιούμε και να αναπαράγουμε κάτι κακό που έχει γίνει. Όσο και να βρίζουμε το κακό δεν το θεραπεύουμε, αντιθέτως αμαρτάνουμε κι εμείς. Το θέμα είναι να βάλουμε στην ζωή μας την Αλήθεια, την Αγάπη, τον Χριστό. Τότε όλα γίνονται όμορφα.
Όπως μια αγία γερόντισσα που ρωτήθηκε: "γερόντισσα είδες, γνώρισες στα ταξίδια σου κακούς ανθρώπους, πονηρούς ανθρώπους...".
Αυτή απάντησε: "όχι παιδάκι μου, όλοι οι άνθρωποι που γνώρισα ήταν καλοί, ούτε ένας κακός".
Όλους τους έβλεπε καλούς, όλους τους έβλεπε αγαθούς. Γιατί; Γιατί έχασε τα λογικά της; Όχι. Διότι όλους τους έβλεπε μέσα από τα μάτια του Χριστού, μέσα από την Αγάπη, μέσα από την ακομπλεξάριστη ελευθερία που προσφέρει η Χάρις του Θεού. Δεν έμενε στα λάθη των ανθρώπων, έβλεπε τους ανθρώπους μέσα από την ειρήνη της καρδιάς της που τους χωρούσε όλους...
Και το πιο βαθύ σκοτάδι αλλοιώνεται, φωτίζεται όταν ανάψουμε μια μικρή φλογίτσα...
Το θέμα λοιπόν είναι ν' ανάψουμε την φλογίτσα (με το προσωπικό μας παράδειγμα) όχι να καταδικάζουμε το σκοτάδι...

Αρχιμανδρίτης Παύλος Παπαδόπουλος
πηγη :http://imverias.blogspot.com/2018/12/blog-post_11.html

Thursday, January 10, 2019

Ο Χριστός μας έχει τόση πολλή αγάπη και ευσπλαχνία που ο δικός μας νους δεν μπορεί να το χωρέσει... ( Γερόντισσα Μακρίνα )


Ο Χριστός μας έχει τόση πολλή αγάπη και ευσπλαχνία που ο δικός μας νους δεν μπορεί να το χωρέσει. Οι Πατέρες όλα μπορούσαν να τ' αντέξουν, όταν όμως ένιωθαν την ευσπλαχνία του Θεού, έλιωναν σαν κεράκι.
 Η ευσπλαχνία του Θεού είναι σαν ένα πέλαγος μεγάλο, όπως βλέπεις την θάλασσα, που ούτε αρχή ούτε άκρη έχει ούτε τέλος...

Γερόντισσα Μακρίνα


Monday, January 7, 2019

Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει στον Κύριο! ( Αγίου Νεκταρίου )

Πόσο ωραία, πόσο ευχάριστη, πόσο χαριτωμένη είναι η εικόνα εκείνου που ελπίζει στον Θεό που σώζει, στον Θεό των οικτιρμών, τον Θεό του ελέους, τον αγαθό και φιλάν­θρωπο Θεό.

Αληθινά μακάριος είναι ο άνθρωπος που ελπίζει στον Θεό! Ο Θεός είναι πάντα βοηθός του και δεν φοβάται ό,τι κακό κι αν του προξενήσει άνθρωπος. Ελπίζει στον Κύριο και πράττει τα αγαθά! Κάθε του ελπίδα την έχει εναποθέσει σ’ Αυτόν, και σ’ Αυτόν εξομολογείται με όλη του την καρδιά. Είναι το καύχημά του, είναι ο Θεός του και Τον επικαλείται μέρα και νύχτα.
Το στόμα του ωραίο, αναπέμπει αίνους στον Θεό, τα χείλη του, πιο γλυκά από μέλι και κερί σαν ανοίγουν για να ψάλλουν στον Θεό· η δε γλώσ­σα του γεμάτη χάρη, κινείται προς δοξολογία Θεού.
Η καρδιά του είναι έτοιμη να Τον επικαλεσθεί, η διάνοια του έτοιμη να ανυψωθεί προς Αυτόν, η ψυχή του είναι προ­σηλωμένη στον Θεό και «η δεξιά του Κυρίου αντελάβετο αυτού». «Εν τω Κυρίω επαινεθήσεται η ψυχή αυτού». Ζητά και λαμβάνει από τον Θεό αυτό που ζητά η καρδιά του. Ζητά και βρίσκει όσα ποθεί. Κρούει και του ανοίγονται οι θύρες του ελέους.

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο επαναπαύεται σε ήσυχα νερά. Ο δε Κύριος του δίνει πλούσια τα ελέη του. Η δεξιά του Κυρίου κατευθύνει την πορεία του και δάκτυλος Κυρί­ου τον καθοδηγεί στους δρόμους του.

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο δεν αστοχεί. Η ελπί­δα του δεν πεθαίνει ποτέ. Ο Θεός είναι η προσδοκία του, η ακρότατη επιθυμία της καρδιάς του. Προς Αυτόν στε­νάζει η καρδιά του όλη την ημέρα: «Κύριε μην αργήσεις, σήκω, κάνε γρήγορα, έλα και απομάκρυνε από την ψυχή μου κάθε ανάγκη, εξάγαγε εκ φυλακής την ψυχή μου! Θα σε δοξολογήσω με όλη μου την καρδιά Κύριε. Σε Σένα θα απευθύνεται κάθε λόγος που θα βγαίνει απ’ το στόμα μου».

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, ευλογεί τον Ύψιστο, τον λυτρωτή του και αγιάζει «το όνομα το άγιον αυτού». Ελπί­ζει και από τα βάθη της καρδιάς του κραυγάζει προς τον Θεό: «Κύριε πότε ήξω και οφθήσομαι τω προσώπω σου;».
Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, θα επικαλεσθεί τον Ύψιστο για να εισέλθει στο αγιαστήριό Του, για να δει και να χαρεί τα θαυμάσια Του· και ο Κύριος θα ακούσει τη φωνή της δέησής του.

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, απολαμβάνει άκρα ειρή­νη· γαλήνη επικρατεί στην καρδιά του και στην ψυχή του βασιλεύει πλήρης αταραξία. Όταν έχει βοηθό του τον Θεό, από τί να φοβηθεί; Από τί να δειλιάσει; Αν ξεσηκωθεί ενα­ντίον του πόλεμος, δεν πτοείται, γιατί ελπίζει στον Κύριο. Αν τον καταδιώξουν πονηροί δεν φοβάται, γιατί ξέρει ότι όλα είναι υπό τον έλεγχο του Κυρίου. Δεν ελπίζει στο τόξο του ούτε στη φαρέτρα του· ούτε εξαρτά τη σωτηρία του από τη ρομφαία, αλλά από τον Κύριο και Θεό του, που μπορεί να τον γλιτώσει από τα χέρια αυτών που τον πολεμούν, από την παγίδα του αμαρτωλού και από την καταιγίδα. Είναι πεπεισμένος για τη δύναμη του Κυρίου και «επί τον βραχί­ονα τον υψηλόν αυτού και ο Κύριος σώσει αυτόν».

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, βαδίζει ήρεμος στον αγώνα της ζωής του και διανύει τον δρόμο αυτό δίχως το άγχος των μερίμνων. Εργάζεται ακατάπαυστα το αγαθό, το ευάρεστο και τέλειο, τα δε έργα του τα ευλογεί ο Θεός. Σπέρνει ευλογημένα και λαμβάνει πλούσιους τους καρπούς των κόπων του. Έχει θάρρος στον Κύριο και δεν παρεκτρέπεται από τους πειρασμούς που τον κυκλώνουν. Στις δοκιμασίες της ζωής δεν παραιτείται, αλλά ελπίζει, δι­ότι εκεί που τα πράγματα φαίνονται αδύνατα, ο Θεός φα­νερώνει τη διέξοδο. Μέσω της πίστης προσδοκά και την ελπίδα της δικαιοσύνης.

Αυτός που ελπίζει στον Κύριο δεν ελπίζει σε χρήματα, ούτε στο μέγεθος της δύναμής του, αλλά επαναπαύεται στη βοήθεια που θα του παράσχει ο Θεός.
Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, είναι γεμάτος πίστη και αγάπη προς τον Θεό, ζει έχοντας θάρρος στην αγαθή του συνείδηση, εμφανίζεται με την παρρησία γιου απέναντι στον ουράνιο Πατέρα του και Τον επικαλείται για να έλθει η βασιλεία Του στη γη και το θέλημά Του να πραγματώνε­ται στη γη όπως και στον ουρανό.
Αυτός που ελπίζει στον Κύριο, είναι αφοσιωμένος ολο­κληρωτικά σ’ Εκείνον και υψώνει την καρδιά του στον αγαθό και αθάνατο Θεό. Ζητά απ’ Αυτόν το ύψιστο αγαθό και την αθανασία στη βασιλεία των Ουρανών, και ο Θεός τον εισακούει.
Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει στον Κύριο!

Από Το βιβλίο γνώθι σαυτόν, εκδ. Άθως, σ.101-104.

http://www.pemptousia.gr/2013/11/i-ikona-ekinou-pou-elpizi-sto-theo/